Textile-to-textile recycling (T2T)

Textile-to-textile recycling là quá trình tái chế vải cũ thành sợi mới để sản xuất vải/quần áo mới, giúp đóng vòng tuần hoàn trong ngành dệt may, nhưng hiện còn rất hạn chế về quy mô và công nghệ. Một trong các lí do chính đó là, để tái chế quần áo polyester, cần có hệ thống thu gom, phân loại và xử lý riêng biệt, nhưng hiện nay điều này gặp nhiều thử thách khi triển khai ở quy mô công nghiệp.

Bottle-to-textile recycling

Trong khi đó, Bottle-to-textile recycling là quá trình dùng chai nhựa PET đã qua sử dụng để sản xuất sợi polyester cho ngành dệt may. Đây là phương pháp đã có lâu đời và được ứng dụng rộng rãi trong mảng tái chế dệt may như phương án chính thay thế cho sợi PET nguyên gốc. Tuy giúp giảm rác thải nhựa, nhưng lại phá vỡ vòng tuần hoàn khép kín của chai PET, và sau khi thành vải, vật liệu này thường không được tái chế tiếp mà đi đến bãi rác.

Dưới đây là bảng tóm tắt sơ bộ:

Tạm kết

Mặc dù bottle-to-textile vẫn là phương pháp chiếm ưu thế trong việc sản xuất sợi nhựa tái chế rPET, các dự án phát triển và thử nghiệm với T2T đang mở ra nhiều triển vọng. Tiêu biểu như dự án nhà máy tái chế hạt rPET từ Syre tại Việt Nam.

Cùng theo dõi SAW để đón chờ những cập nhật mới nhất nhé.

Subscribe now

Thrift store

Thrift store, hay tạm gọi là Cửa hàng đồ thanh lý, cơ bản là bán hàng dựa trên đồ quyên góp (donation). Chúng thường được vận hành bởi các quỹ từ thiện hoặc tổ chức phi lợi nhuận.

Những món đồ thrift store nhận thường rất đa dạng, trải dài từ quần áo, đồ nội thất, trang trí nhà cửa, đồ bếp, sách, đồ điện tử, đồ chơi,... Các cửa hàng này không kén chọn đồ. Họ đa phần chấp nhận mọi món đồ còn giá trị sử dụng mà người quyên tặng đem tới.

Các sản phẩm được bán ở thrift store có giá rất rẻ khi so sánh với một sản phẩm mới. Thrift store ưu tiên tốc độ tuần hoàn của sản phẩm cũng như tối thiểu hàng tồn kho. Do vậy, mức giá của đồ bán thường rất phải chăng. Mục đích để bất cứ ai có nhu cầu cũng có thể mua được, kể cả người thu nhập thấp hay vô gia cư. Có thể nói, đó chính là một trong số giá trị xã hội mà thrift store hướng tới đem lại.

Ở Mỹ, công ty Goodwill Industries hiện được xem là đang vận hành nhiều cửa hàng thrift store nhất. (số lượng lên tới hàng trăm cửa hàng khắp đất nước)

Consignment store / cửa hàng ký gửi

Consignment store, hay thường gọi là cửa hàng ký gửi, là mô hình hoạt động có yếu tố kinh doanh thông thường. Ở đây SAW giới hạn phạm vi xét tới trong lĩnh vực ký gửi thời trang. Các cửa hàng ký gửi thường chọn lọc đồ rất kỹ và đặt ra các tiêu chuẩn đầu vào tuy theo gu đồ của cửa hàng đó.

Ví dụ, một cửa hàng ký gửi thời trang cao cấp sẽ nhận những món đồ của các thương hiệu đắt đỏ, xa xỉ. Một cửa hàng tập trung bán đồ công sở cho đối tượng khách hàng 30-40 tuổi, sẽ đặt ra các tiêu chí để chọn lọc đồ đáp ứng yêu cầu đó. Với những món đồ không đạt tiêu chí, họ đơn giản là từ chối người ký gửi. Với các món nhận vào được, họ giữ lại bán và nhận phần trăm hoa hồng trên giá bán. Một số ít thương hiệu có chính sách trả tiền trước cho người ký gửi. Còn lại, đa phần số tiền sẽ được tất toán và hoàn trả lại cho người gửi sau khi hàng đã bán; và đã trừ đi phí hoa hồng của cửa hàng ký gửi.

So sánh giữa hai mô hình

Giống nhau

• Thrift store hay consignment store đều hoạt động chung trong mảng secondhand, hay resale.

• Chúng đều hướng tới đem lại các giá trị tích cực cho người tiêu dùng (giảm chi phí,..) và môi trường (hạn chế tiêu dùng và sản xuất đồ mới, không vứt bỏ đồ dư ra môi trường,..)

Khác nhau

• Thrift store là mô hình đề cao tính xã hội, thường hoạt động phi lợi nhuận. Consignment store là một hình thức hoạt động kinh doanh, có xét tới lợi nhuận

• Về trải nghiệm mua hàng, khi đi mua sắm ở thrift store, bạn sẽ có được nhiều bất ngờ hơn. Bạn sẽ rất khó để biết bạn sẽ tìm được món gì hay ho, cho tới khi nhìn thấy món đồ ấy. Thử hình dung mà xem, từ quần áo tới đồ nội thất, sách, đĩa CD,..tất cả đều có thể tìm thấy ở thrift store. Và với mức giá vô cùng hời.

• Còn với consignment store, yếu tố bất ngờ vẫn sẽ có, nhưng không nhiều. Bởi thường mỗi thương hiệu hoặc cửa hàng sẽ có những đặc trưng về phong cách, và kiểu đồ riêng. Chưa kể, cửa hàng ký gửi chủ yếu tập trung vào mặt hàng thời trang, túi xách, giày dép, đồng hồ,.. ; chủng loại ít đa dạng hơn so với thrift store, và giá đa phần cũng nhỉnh hơn.

Kết

Qua bài viết này, bạn đã rõ hơn về hai khái niệm thrift store và consignment store rồi chứ? Có câu hỏi hay thắc mắc gì đừng ngần ngại comment cho SAW biết nhé.

Subscribe now

Hẳn các bạn cũng đã đôi lần đọc trên báo chí hoặc nghe ai đó nhắc tới cụm từ “greenwashing" với một sắc thái không mấy sự tích cực. Đó là gì, ảnh hưởng tới việc tiêu dùng của chúng ta ra sao, và cụ thể hơn, biểu hiện và tác động của hoạt động này trong ngành thời trang như thế nào. Chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu và làm rõ trong các nội dung sau đây.

Greenwashing là gì?

Theo trang từ điển khái niệm Investopedia, greenwashing (tạm dịch sang Tiếng Việt là tẩy xanh) là một quá trình truyền tải những ấn tượng sai lệch, hoặc cung cấp thông tin gây nhầm lẫn về việc sản phẩm nào đó có tính thân thiện, bền vững với môi trường hơn thực tế.

Ví dụ, một công ty được cho là có hành vi greenwashing có xu hướng đưa ra thông cáo rằng sản phẩm của họ được làm từ các vật liệu tái chế hoặc tiết kiệm năng lượng. Thực tế là có thể một phần nào đó hoạt động sản xuất kinh doanh của họ có xuất hiện những yếu tố như đã đề cập, nhưng không toàn bộ và thiếu sự triệt để. Việc nói chung chung và không đưa ra các con số dẫn chứng chi tiết khiến cho những thông báo của họ mang tính trình diễn, mục đích để thu hút sự chú ý của người tiêu dùng có quan tâm tới các vấn đề môi trường, tiêu dùng bền vững.

Thuật ngữ Greenwashing xuất hiện lần đầu vào những năm 1960, khởi phát từ ngành du lịch nghỉ dưỡng. Câu chuyện kinh điển khi đó diễn ra như sau: Các khách sạn đặt thông báo trong phòng nghỉ của khách với nội dung: Đề nghị các vị khách tái sử dụng lại những chiếc khăn tắm của họ. Tất nhiên, thông điệp từ phía khách sạn đưa ra là đề cao việc bảo vệ môi trường, giảm lượng nước và các chất thải vi sinh ra sông hồ,.. Nhưng thực chất có phải như vậy? Trong trường hợp này, khách sạn vừa được giảm bớt chi phí giặt sấy vốn đã được tính trong giá phòng, vừa xây dựng được hình ảnh là một khách sạn cấp tiến, quan tâm tới những vấn đề sống còn của nhân loại. Quả là một mũi tên trúng nhiều đích.

Greenwashing trong ngành thời trang

Những năm gần đây, khi xu hướng thời trang bền vững trở nên phổ biến hơn, chúng ta được nghe truyền thông nhắc nhiều lần tới những “thương hiệu bền vững”, “thương hiệu xanh", “các sản phẩm làm từ nguyên liệu tái chế", “zero waste",... Dường như ngày càng nhiều các thương hiệu thời trang lựa chọn “bền vững" là mục tiêu hàng đầu và quan trọng trong tầm nhìn, sứ mệnh của họ. Khi đối diện với một bức tranh (có vẻ như) tươi sáng ấy, suy nghĩ này sẽ rất dễ hiện lên trong đầu chúng ta: “ Ồ, xem kìa, ngành công nghiệp thời trang có vẻ đang dần trở nên bền vững và bớt độc hại hơn". Tuy nhiên, trong khi một số chiến dịch thì đúng là tạo ra những tác động tích cực, một thực tế chúng ta cần thừa nhận là đó chỉ là những câu chuyện truyền thông - đó là greenwashing.

Trong báo cáo công bố vào tháng 7/2021, tổ chức Changing Market Foundation đã chỉ ra rằng, 59% trong tổng số các chiến dịch xanh của các thương hiệu thời trang tại UK và khu vực châu Âu là greenwashing. Và con số đó dường như phản ánh tương đối sát sao con số chung của thị trường thời gian toàn cầu.

Cách nhận biết greenwashing

Trước thực tế đó, có những cách nào để người tiêu dùng tự nhận diện ra các thương hiệu không thực sự bền vững như những gì họ nói với chúng ta?

Trang Good On You đã chỉ ra 6 biểu hiện đặc trưng của hoạt động greenwashing trong ngành thời trang. Một thương hiệu có 1 hoặc nhiều hơn những biểu hiện thì có thể được coi là khả năng cao những điều họ trình diễn là greenwashing. 6 đặc trưng đó là:

• Hoạt động hướng tới giảm thiểu lượng khí CO2 tại văn phòng làm việc, trụ sở công ty. Đó là một cách gây chú ý đầy khôn ngoan. Nhưng câu hỏi đặt ra là vậy thì lượng khí CO2 cho toàn bộ chuỗi cung ứng thì sao? Văn phòng làm việc chỉ là một thành tố không đáng kể trong toàn bộ câu chuyện

• Bao bì thân thiện với môi trường, và gần như không có gì khác. Việc sử dụng bao bì tái chế, tái tạo,.. là một hướng đi tốt trong việc hướng thương hiệu tới hoạt động sản xuất bền vững hơn. Tuy nhiên, chỉ mình điều đó thì chưa đủ- không hề đủ, đặc biệt là khi mô hình kinh doanh và quy trình hoạt động, sản xuất của công ty đó chẳng có gì đổi khác

• Sử dụng năng lượng hiệu quả.

• Đưa ra các thông cáo và mục tiêu thiếu cụ thể. Thương hiệu đưa ra các cam kết, mục tiêu đầy hứa hẹn, nhưng không thực sự theo đuổi một quá trình hiện thực nghiêm túc hướng tới mục tiêu đó. Trong báo cáo 2021 của Good On You, 69% các thương hiệu thời trang lớn có đưa ra các mục tiêu giảm thiểu khí thải hiệu ứng nhà kính (greenhouse gas emission), nhưng không đề cập tới tiến độ thực hiện việc đó hiện như thế nào.

• Chi trả theo mức lương tối thiểu (minimum wage). Con số mức lương tối thiểu thực sự không nói nên điều gì đáng kể. Cái người lao động thực sự cần là mức lương đáp ứng được mức sống (living wage, hay fair wages).

• Các Bộ sưu tập hoặc dòng sản phẩm bền vững. Đây là hoạt động thường thấy của các thương hiệu thời trang lớn. Bằng việc ra mắt các BST hay các dòng (line) sản phẩm mới có xuất hiện yếu tố bền vững, họ thuyết phục người tiêu dùng rằng họ đang ngày càng trở nên bền vững hơn. Có đúng là như vậy?

Tạm kết

Trên đây SAW đã cùng các bạn hiểu thêm về khái niệm cũng như các cách nhận biết một thương hiệu liệu có yếu tố greenwashing hay không. Tiếp tục tìm hiểu về các câu chuyện thực tế của thương hiệu có xuất hiện greenwashing trong bài tiếp theo.

Subscribe now

Hiện nay thời trang bền vững đang là chủ đề được tranh luận rộng rãi trên các phương tiện truyền thông và trong các hội thảo về môi trường-thời trang trên toàn thế giới. Ngày càng có nhiều công ty thời trang thay đổi mô hình kinh doanh và tìm cách cải thiện chuỗi cung ứng hiện có của họ để giảm thiểu các tác động tiêu cực lên môi trường, cải thiện các điều kiện lao động trong nhà máy,... Chúng ta cũng có thể nhìn thấy sự gia tăng trong nhận thức của bộ phận không nhỏ người tiêu dùng, đặc biệt là thế hệ trẻ, đối với chủ đề này.

Trong quá trình nghiên cứu về thời trang bền vững, các nhà nghiên cứu đã sớm nhận ra có rất nhiều loại hình, thành tố chính cấu thành nên thời trang bền vững. Một số chuyên gia nhấn mạnh tầm quan trọng của việc sản xuất quần áo với những cam kết thân thiện hơn với môi trường; trong khi đó, nhiều người khác chú trọng tới hoạt động tái sử dụng quần áo cũ thông qua các mô hình trao đổi, cho thuê hay mượn quần áo thay vì sản xuất thêm một lượng hàng hóa mới.

Tất cả những hướng đi trên đều là những chuyển động quan trọng hình thành nên ngành công nghiệp thời trang bền vững hơn, khi mà nó khuyến khích sự thân thiện hơn, toàn diện hơn và có ý thức hơn đối với quá trình sản xuất lẫn tiêu dùng sản phẩm.

Mô hình 7 thành tố

Tổ chức Green Strategy đã đưa ra mô hình về 7 thành tố chính của thời trang bền vững, trên cả 2 khía cạnh sản xuất và tiêu dùng, theo như sơ đồ dưới đây:

Một cách lý tưởng nhất, tất cả những khía trên đều cần được xuất hiện trong vòng đời của một sản phẩm mới. Cụ thể, mỗi sản phẩm ngay từ bước đầu tiên nên được sản xuất dựa trên nhu cầu thực tế và làm với một sự chỉn chu nhất có thể (thành tố 1), chất lượng cao và sử dụng được lâu dài (thành tố 3), bởi một quy trình được thiết kế thân thiện với môi trường (thành tố 2), đảm bảo được các yếu tố đạo đức và quyền con người (thành tố 4). Sau đó, sản phẩm này khi đến tay người tiêu dùng, cần được sử dụng với sự quan tâm, bảo quản đúng cách, tái sử dụng hoặc tái chế tùy theo điều kiện (thành tố 5).

Khi sản phẩm không còn đáp ứng nhu cầu và mục đích sử dụng nữa, nó nên được chuyển tới các cửa hàng bán đồ secondhand, quyên góp cho các tổ chức từ thiện hoặc trao đổi giữa người thân, bạn bè, cũng như ở các shop trao đổi quần áo. Tất cả những hoạt động trên nhằm mục đích kéo dài tối đa vòng đời sử dụng của một sản phẩm (thành tố 6 và 7).

Trong trường hợp sản phẩm hoàn toàn không thể tiếp tục sử dụng được nữa, nó cần được tái chế dưới dạng nguyên liệu thô (bằng cách xé vụn hoặc nghiền nhỏ). Sẽ là lý tưởng nhất khi thay vì mua những món đồ quần áo mới, chúng ta nên cân nhắc mua những món đồ cũ tại các shop đồ si, đi thuê hoặc tới những sự kiện trao đổi đồ để tìm kiếm những sản phẩm vừa ý (thành tố 6 và 7).

Đánh giá mô hình

7 thành tố nêu trên đề cập tới cả 2 khía cạnh là sản xuất bền vững và tiêu dùng bền vững. Tuy nhiên, trên thực tế, như tất cả chúng ta đều biết, rất khó để có thể nhìn thấy cả 7 thành tố này cùng hiện diện trong vòng đời của 1 sản phẩm. Điều mà chúng ta thực sự cần nỗ lực là tìm ra một hoạt một vài loại hình, thành tố mà mình có thể thực hiện tốt nhất, tự tin nhất.

Một số nhóm người, thường là người trẻ, ưu thích việc làm mới tủ quần áo thường xuyên, sẽ có thể thấy hứng thú và quen thuộc hơn với việc mua sắm quần áo secondhand “Secondhand & Vintage”; sửa, thiết kế lại hoặc tái chế “Repair, Redesign & Upcycle” hay thuê, trao đổi đồ “Rent, Loan & Swap”.

Với những người quen thuộc với việc mặc quần áo mới thay vì những món đồ đã qua sử dụng, thì việc đề cao thành tố đúng với nhu cầu “On demand” và chất lượng cao, thời gian dụng lâu dài “High quality & Timeless design” sẽ phù hợp hơn cả.

Tạm kết

Và dù cho chúng ta thuộc nhóm nào trong số 2 nhóm tiêu biểu kế trên, thì yếu tố thân thiện với môi trường “Green & Clean” và công bằng về quyền con người, đạo đức “Fair & Ethical” cũng là những yếu tố quan trọng khi quyết định lựa chọn mua các sản phẩm thời trang. Việc mua các món đồ được sản xuất với tinh thần bền vững từ cốt lõi và trong tất cả các khâu là điều mỗi chúng ra đều rất nên làm trong khả năng cho phép, mặc dù có thể chi phí để mua sản phẩm đó cao hơn nhiều so với một sản phẩm đại trà bình thường. Nhưng nó thật sự rất đáng.
Nguồn: Green Strategy